Proletarizacija seljaštva se zaoštrava sa sve dubljom krizom kapitalizma. Za razliku od najrazvijenijih kapitalističkih zemalja, u većini zemalja Južne Amerike seljaci i dalje čini dobar udeo stanovništva. Tako je u njima i borba seljaštva najorganizovanija, rađajući brojne aktiviste i progresivne organizacije.
Paragvaj
Pomenuta proletarizacija seljaštva i sve veća koncentracija zemlje i proizvodnje se vide u statistikama. Između decembra 2025. i marta 2026. godine u Paragvaju je sa svojih imanja iseljeno 1400 seljačkih porodica. Njihova imanja su pripala latifundistima1, koji drže veliku većinu zemlje. Tačnije, više od 80% plodnog zemljišta je koncentrisano u rukama 2.5% velikih zemljoposednika.
U represiji američki imperijalizam ne pomaže paragvajskoj državi samo novcem i prodajom oružja, već i direktnom intervencijom. Vojnici iz američkih vojnih baza pomažu latifundistima da odbrane ukradenu zemlju, kada proterani seljaci dođu po svoje.
Kao odgovor na sve veću represiju lokalne organizacije su organizovale marš domorodaca, koji je počeo 21. aprila u Asunsionu, glavnom gradu Paragvaja. Zbog marša su 14 pokrajina širom zemlje paralizovane, a na 27 strateških lokacija su se održali skupovi seljaka.
Tako je marš osim čisto ekonomskog imao i politički aspekt – izraz nezadovoljstva prema kompradorskoj vladi i okupacionoj vojsci. Kompradorima koje predstavlja predsednik Santijago Penja, čovek čija je vlada dozvolila ulazak i raspodelu američkih trupa od 10. januara, kao deo ugovora potpisanog u decembru prošle godine, a sve zarad “suzbijanja terorizma u regionu”.
Demonstranti su uspeli da iznude od države određene koncesije, što je bila velika moralna pobeda. Od države se može očekivati odgovor u vidu pojačane represije, ali vođeni iskustvom aktivisti će biti spremni.
Brazil
Seljački pokret u Brazilu je pretrpeo više udaraca u poslednje vreme. Brazilska država je poznata po svojoj brutalnosti, a zbog nedostatka centralizovanog liderstva i jasne ideologije otpor je dobrim delom reaktivan. Seljaštvo se organizuje nakon napada države, a ne svojom inicijativom, što daje državi vremena da se reorganizuje nakon svake pobede seljaka. Zato je uprkos pobedi seljaka o kojoj smo prošli put izveštavali, u poslednjih mesec dana država uhvatila inicijativu.
Napad pod lažnom zastavom
Prvi udarac se dogodio 14. aprila, kada je došlo do operacije pod lažnom zastavom. Lokalna banda u Rondoniji, okrugu na zapadu države je ubila saobraćajnog policajca i povredila četvoro ljudi. Buržoaski mediji su odmah nakon napada okrivili Ligu siromašnih seljaka (LCP) – najveću i najorganizovaniju organizaciju seljaka u državi.
Incident se desio na zemlji oko koje se već dugo vremena bore proterani seljaci i latifundisti, podržani od strane brazilske države. Iako je i sam pokret svestan potrebe za oružanim otporom u budućnosti, zna da trenutno nema snage za to. Ukoliko im pođe za rukom takvo ocrnjavanje pokreta, država bi dobila izgovor za nasilno okončavanje sukoba. Naravno, sa druge strane takva operacija bi imala potencijal brzog radikalizovanja seljaštva, što bi za državu i latifundiste bio najgori mogući ishod.
Nasilno razbijanje protesta
Kao deo demonstracija održanih širom države, u znak sećanja na žrtve masakra počinjenog od strane brazilske države, seljaci su 17. aprila organizovali blokade puteva u okrugu Gojo, u centralnom Brazilu. Lokalnom stanovništvu je poznato da je policija u tom okrugu posebno brutalna, čak i za Brazil. To su dokazali i ovaj put, iznenadnim napadom na okupljene. Tokom napada su identifikovali i uhapsili koordinatora lokalne organizacije pod imenom “Pokret ruralnih radnika bez zemlje” (MST), koje je između ostalog i organizovala te demonstracije.
Proterivanje seljaka u Guarana-Kajovi
Poslednji napad države se dogodio 26. aprila u Mato Groso do Sulu u centralno-zapadnom Brazilu. Plaćeničke paravojne formacije velikih zemljoposednika su napale oslobođenu zemlju seljaka2 po imenu Ka-Džari u ranim jutarnjim satima. Pošto napad paravojnih formacija nije bio dovoljan da ponovo protera seljake, samo nekoliko sati kasnije došla je i policija da napadne seljake.
Policija je uhapsila šest domorodaca, a čitavu oblast je stavila pod opsadno stanje. Jedan deo seljaka se pod ogromnim pritiskom morao povući do obližnjeg sela Limao Verde, dok je jedan deo ostao. Za sada je nepoznato šta se dogodilo sa njima.
Uprkos tome što su seljaci pretrpeli poraz, uspeli su da žive na svojim bivšim imanjima više od godinu dana, pre nego što ih je država ponovo proterala. Seljaci će se svakako vratiti organizovaniji i bogatiji ovim iskustvom, a država je još jednom pokazala da više nije u mogućnosti da rešava interne kontradikcije bez primene ogromne ogoljene sile.
Buduća borba
Iako je većinom vremena nenasilna, borba seljaka u Južnoj Americi je veoma revolucionarna. Samo seljaštvo je svesno da trenutno nema snage za oružani otpor, ali su mnogi svesni njene neizbežne nužnosti. Kako se sve veći delovi masa nalaze pod direktnim udarom kapitalističkih država razvija se situacija za širok antikapitalistički front, koji će voditi iskusni revolucionari, a protiv čega kompradorska država neće imati način da se izbori.
- Latifundijumi su velika prostranstva zemlje, koja se koriste u poljoprivredne svrhe, a najčešće u svrhu izvoza. Vlasnici latifundijuma se nazivaju latifundistima i to su krupni seljaci, koji unajmljuju sitne seljake i poljoprivredne proletere, kako bi obrađivali zemlju za veoma nisku platu. Poreklo dobijaju iz vremena kolonizacije Brazila kada su kolonizatori krađom uzimali zemlju od domorodaca. Danas se pljačka zemlje i dalje nastavlja upravo na način na koji smo predstavili u ovom članku. ↩︎
- Proterani seljaci se obično nastane u blizini svojih bivših zemalja i nakon što se reorganizuju ponovo se vrate na svoja imanja. Pošto nakon njihovog proterivanja zemlju zauzmu veliki zemljoposednici, koji kako samo ime kaže kontrolišu ogromne površine zemljišta, ono obično nije dobro branjeno. Manjak odbrane daje mogućnost seljacima da oslobode zemlju i da se vrate. Međutim, znajući da će pre ili kasnije po njih doći plaćenici zemljoposednika i/ili sama država direktno, unapred organizuju odbranu zemlje ili taktičko povlačenje, koje traje do sledeće prilike da je zauzmu. ↩︎