Ne, nećemo se baviti sentimentalnim podsjećanjem na prava radnika koja su izgubljena, niti ćemo deklamovati istorijske pasaže. Umjesto toga, osvrnućemo se na događaje koji pokazuju da širom svijeta klasna svijest raste, da nacionalne granice odavno ne predstavljaju barijere kako ni za kapital, tako ni za najmasovniju i najrevolucionarniju klasu koju istorija poznaje. Ujedno, osvrnućemo se na specifičnosti položaja proletarijata i drugih eksploatisanih u različitim podnebljima i šta to znači u široj perspektivi. Kao najinteresantnije slučajeve možemo izdvojiti: Filipine (Manilu), Istanbul (Tursku), Bangladeš (Daku) i Berlin i Pariz (Njemačku i Francusku) kao predstavnike dvije u ovom trenutku najmoćnije kapitalističke države Evrope.
Filipini
Kada pričamo o Filipinima, bitno je podvući da se radi o državi i društvu u kojem već godinama traje dugotrajni narodni rat vođen od strane Nove narodne armije, oružanog krila Komunističke partije Filipina. Ako pođemo od toga da objektivne okolnosti stvaraju društvene pokrete, lako je prepoznati da su Filipini danas društvo u kojem su klasne kontradikcije već podignute na nivo oružanog sukoba. Stoga i svaki klasni bunt ili manifestacija za filipinski kompradorski režim predstavlja opasnost i vatru koja lako može prerasti u požar.
Blokiravši prolaze do ulice Mendiola, veoma popularnog mjesta za prvomajske okupe u Manili, policijske snage su tim činom htjele da pokažu da, za razliku od proteklih godina, Prvog maja definitivno neće biti. Naoružani pendrecima i štitovima, policija je bila spremna na sve sem na ono što je uslijedilo kada su demonstranti ipak odlučili da se pojave na protestu. Ovaj protest, koji su organizovale razne radničke i progresivne grupe, progurao se duž avenije Rekto u Manili. Događaj je krenuo čak i kada je oko stotinu policajaca postavilo barikade na putevima koji vode do ulice Mendiola, gdje su demonstranti prvobitno planirali da organizuju svoje demonstracije za Praznik rada.
Od 10:30, hiljade omladinskih aktivista i grupa predvođenih studentima stiglo je na aveniju Rekto, pokušavajući da prodru kroz barikadu koju je formirala Policijska oblast Manile (POM). Osim njihovog poziva na povećanje plata, oni su više puta vikali policiji da će proći po svaku cijenu, u znak prkosa.
Nešto prije protesta, grupe su počele da marširaju Bulevarom Espanja već u 8 sati ujutru, i kako se marš nastavljao, prošli su kroz Morajtu do avenije Rekto, gdje je došlo do okršaja između njih i policije. Malo ranije je glavni odbor policije u Manili saopštio da je oko 11.120 pripadnika bilo raspoređeno širom Manile tokom praznika, ukazujući na potrebu za „javnu bezbjednost“ kao javni razlog i obrazloženje za toliki broj policajaca na terenu. Evidentno je da preko 10.000 policajaca zaista i služi da čuva “javni red i mir”, pitanje je samo – za koga?
Prema zvaničnim informacijama, uprkos sukobima, do hapšenja demonstranata nije došlo
Turska
Na poziv revolucionarnih organizacija i sindikata, a uprkos sveopštoj represiji u Turskoj, hiljade ljudi okupilo se na trgu Taksim povodom 1. maja. Prema dostupnim podacima, turska država je mobilisala oko 50.000 policajaca samo u Istanbulu, a zatim i obustavila javni prevoz kako bi na sve načine spriječila, odnosno otežala okupljanje.
Treba napomenuti da je u samom Istanbulu faktički uvedeno vanredno stanje nekoliko dana prije samog protesta. U tom periodu, policija je izvršila pretres prostorija različitih radničkih organizacija, kao što su sindikati, novine i druge. Za hapšenje, dovoljan razlog bilo je prisustvo radničkih ili drugih revolucionarnih novina, kao što su Partizan, Yeni Demokrasi i druge. U racijama koje su prethodile sukobima uhapšeno je oko 40 ljudi iz različitih novinarskih, sindikalnih i drugih organizacija, dok je na sam dan demonstracija uhapšeno preko 400 ljudi. Zabilježeni su i primjeri mučenja i prebijanja od strane turske policije, koja je već vezane ljude nastavila da tuče i zlostavlja.
Uprkos skromnim zahtjevima samih demonstranata, odgovor policije bio je brutalan, što je pokazatelj opšteg stanja u državi. U periodu kada turska država aktivno vodi imperijalističku politiku u Siriji i Istočnom Sredozemlju, kada nacionalno ugnjetava Kurde, bilo kakav ustupak radničkom pokretu, pa čak i kada je on nominalno reformistički, de facto predstavlja poraz za režim, odnosno za sistem. Upravo zato, Turska predstavlja jednu od glavnih tačaka represije vladajuće klase s jedne, a stepena revolucionarnog pokreta s druge strane.
Bangladeš
O Bangladešu smo pisali više puta u ranijim vijestima — kako o žestokoj političkoj borbi koja se vodila protiv starog kompradorskog režima, tako i o ekonomsko-klasnoj borbi koju su vodili radnici Bangladeša, a koja je poprimala izrazito oštre forme. Kao i uvijek, potrebno je istaći neke osnovne karakteristike koje su ključne za razumijevanje situacije u ovoj državi. Prvenstveno, kolonijalni status Bangladeša se najjasnije uočava po tome što milioni njegovih radnika rade u očajnim uslovima, i to pri kompanijama multinacionalnog kapitala. Posebno izražena grana privrede je tekstilna industrija, čiji proizvodi na tržištima razvijenih kapitalističkih zemalja dobijaju visoke cijene tzv. „luksuzne robe“, dok se sama proizvodnja vrši u užasnim uslovima i za bijedne plate. Na ovaj način multinacionalne korporacije sebi obezbjeđuju super-profite (i ovo je samo jedan od načina), a od kojih dio otpada i na potkupljivanje političke elite, ali i određenih radničkih slojeva u matičnim državama (o čemu ćemo govoriti u daljem dijelu teksta).
Kao što je to i inače slučaj sa javnim dešavanjima u ovoj državi, ulice su preplavili ogromni brojevi radnika, tražeći bolje radne uslove i plate. Paralelno, ovaj marš odigrao je i ulogu kontra-skupa islamističkom okupljanju, čiji je cilj bio sprečavanje učešća žena u politici. Kao i mnogo puta do sada, upravo je radnička klasa bila ta koja je otvoreno istupila u odbranu najosnovnijih demokratskih prava, što je posebno značajno u Bangladešu, gdje je borba za revoluciju u direktnom savezništvu sa demokratskim pokretom — i obrnuto. Upravo na takvim primjerima evidentno je da borba proleterijata i nacionalno potlačenih zemalja predstavlja samo dvije strane iste borbe, te da ona nije i ne može biti ograničena nacionalnim granicama. Baš kao i sama klasa koja je vodi, ona je internacionalna.
Evropa
U Evropi, prvomajske demonstracije prerasle su u sukobe na više mjesta, ali za sada ćemo se osvrnuti samo na Francusku i Njemačku. Ove dvije visoko razvijene kapitalističke države predstavljaju ujedno i dvije glavne industrijske, ekonomske i političke sile u Evropi, a takođe pokazuju i smjer kretanja praktično čitavog kontinenta. U obje države izražena je duboka klasna podjela, čije kapitalističke klase eksploatišu niz drugih nacija, dok istovremeno i same „usisavaju“ milione radnika iz kolonija, time povećavajući svoje profite do nevjerovatnih granica.
Do sukoba sa policijom došlo je kako u Parizu, tako i u Lionu. Hiljade radnika u Parizu pozvalo je na ujedinjenje širom države, zahtijevajući bolja radnička prava. Inicijalne čarke pretvorile su se u prave sukobe, a u više slučajeva policijske snage su odbijene, dok je sa druge strane i više demonstranata uhapšeno. Kao i u slučaju demonstracija na Novoj Kaledoniji i drugim francuskim prekomorskim kolonijama, francuska policija je pokazala izuzetan stepen brutalnosti. U Njemačkoj je policija posebno žestoko reagovala na organizacije, demonstrante i zapravo bilo koga sa simbolima palestinske borbe, ili pak kritike njemačke imperijalističke politike. Sakrivajući se iza borbe protiv “antisemitizma”, Njemačka još od početka rata pokazuje veliki nivo represije. Razlog ovome nije u nikakvom političko-sentimentalnom osjećaju krivice za sopstveni genocid nad Jevrejima, već zbog sopstvenih imperijalističkih interesa na Bliskom istoku, gdje Izrael igra ulogu udarne pesnice ne samo američkih, već i njemačkih interesa.
Učešće u predatorskim ratovima kao što je onaj u Ukrajini (gdje obje države imaju zapaženu ulogu), ili Palestini (gdje je posebno Njemačka istaknuta), takođe je obilježje sve militarizovanijih evropskih država, gdje stanje tzv. socijalnog mira, kupljenog baš takvim žestokim eksploatisanjem kolonijalnih naroda i njihovih teritorija, više jednostavno nije moguće.
U tom kontekstu je potrebno i posmatrati sadašnje proteste. Dok se s jedne strane nalazi opravdani bunt najsiromašnijih slojeva Francuske, Njemačke (a isto važi i za druge evropske imperijalističke države), s druge je to također borba povlaštenih radničkih slojeva, čija relativna stabilnost (potkupljena super-profitima) konačno doživljava svoj istorijski slom. Epoha mirnog bitisanja države s jedne, a sindikata, radničkih, „revolucionarnih“ organizacija s druge strane došla je do svog kraja. Radničkoj klasi tamo, kao i u čitavom svijetu, nameće se odsutno pitanje militarizacije i borbe protiv starog sistema, ali i svoje uloge u nadolazećim procesima. Epoha krize i rata, kao i prije Prvog imperijalističkog rata, jasno će morati podijeliti organizacije koje će podržavati ratne kredite, vojne nabavke i militarizaciju, predatorske ratove, likvidaciju istinskih sindikata, opšte urušavanje i propast radničke klase s jedne, ili pak nemilosrdnu borbu protiv tih tokova u kojima će glavni saveznici upravo biti narodnooslobodilački pokreti, kao i radničke klase u drugim državama. Bez takvog savezništva i jedinstva, propast koja je već zadesila čovečanstvo 1914. godine, u kojoj su milioni gurani u rovove za interese finansijske oligarhije, neminovno će se ponoviti.